Wnętrze Casa Azul Fridy Kahlo

Rodzinny dom z 1904 roku

Dom powstał w 1904 roku w Colonia del Carmen w Coyoacánie, na rogu dzisiejszych ulic Londres i Allende. Początkowo miał francuskie dekoracje, a prostsza fasada pojawiła się później. Rodzicami Fridy Kahlo byli fotograf Guillermo Kahlo, niemiecki imigrant, i Matilde Calderón y González. Dorastała tutaj i spędziła w tym domu większość życia; mówiła, że się w nim urodziła, choć rejestr cywilny wskazuje pobliski dom jej babci ze strony matki. W 1913 roku, podczas rewolucji, jej matka miała otwierać okna, by przekazywać zaopatrzenie armii Zapaty. Dziś ściany mają głęboki błękit, który dał domowi nazwę, z czerwono-rdzawymi obramowaniami i zielonymi kratami w oknach.

Dziedziniec i inskrypcja

Wchodzi się z ulicy Londres na dziedziniec, serce domu. Błękitne ściany otaczają go z kilku stron, rośliny gęsto zapełniają rabaty i donice, a w niektóre ściany wmurowano muszle i lustra. Na jednej ścianie, w czerwonej ramie nad małymi kamiennymi figurkami w schodkowych niszach, widnieje inskrypcja: „Frida y Diego vivieron en esta casa 1929–1954" — Frida i Diego mieszkali w tym domu. Warto zatrzymać się tu dłużej: muzeum pozwala swobodnie fotografować na dziedzińcach i w ogrodzie, natomiast wewnątrz pomieszczeń dozwolone są tylko zdjęcia telefonem bez lampy błyskowej. Z dziedzińca widać, jak późniejsze kamienne skrzydło zamyka tę przestrzeń.

Pokoje pełne przedmiotów

Pierwsze pomieszczenia opowiadają raczej o życiu niż o twórczości. Znajdują się w nich osobiste przedmioty: fotografie, listy, suknie w stylu Tehuana, zabawki i biżuteria, które pokazują Kahlo jako kolekcjonerkę równie mocno jak malarkę. Oboje zgromadzili setki wotów, małych obrazów wotywnych, z których wiele wisi wzdłuż klatki schodowej. Inne pokoje prezentują sztukę ludową, obrazy od XVI do XIX wieku, prace Paula Klee i José Maríi Velasco, dwie duże figury Judasza oraz zabytki prehiszpańskie. Stała ekspozycja przygotowana pod koniec lat 60. obejmuje niektóre dzieła samej Kahlo, wśród nich jej pierwszy autoportret i Viva la Vida. Wystawy się zmieniają, więc dokładny wybór zależy od dnia.

• Fotografie i listy
• Suknie i biżuteria w stylu Tehuana
• Wota zgromadzone przez parę
• Sztuka ludowa i figury prehiszpańskie

Kuchnia

Kuchnia to najbardziej domowe wnętrze na trasie zwiedzania. Muzeum opisuje ją jako typową dla dawnych meksykańskich domów, odzwierciedlającą codzienne życie mieszkańców. Jej ściany wyłożone są żółtymi kaflami, przez środek biegnie długi żółty stół, a na półkach stoją ludowe naczynia z Metepec, Oaxaki, Tlaquepaque i Guanajuato. To pomieszczenie domowe, a nie reprezentacyjne, a zestawione z jadalnią ukazuje ceramikę zgromadzoną z różnych regionów Meksyku. I o to właśnie chodzi: Kahlo i Rivera mieszkali w tym domu wśród codziennego meksykańskiego rzemiosła, a kuchnia pokazuje ten gust wyraźniej niż jakakolwiek galeria.

Jadalnia i sypialnia Diega

Obok kuchni znajduje się jadalnia. Jej ceramiczna zastawa stołowa z Tzintzuntzan w Michoacán należała do pary, a na jednym z talerzy widnieje mężczyzna i kobieta, być może Frida i Diego. Sypialnia Rivery otwiera się na jadalnię — przypomnienie, że dom był wspólny i przekształcany wokół dwojga pracujących artystów. W pomieszczeniach z fotografiami i przedmiotami osobistymi wiszą niektóre prace samego Rivery. Rivera spłacił hipotekę rodzinną na dom po ślubie. Para rozwiodła się w listopadzie 1939 roku i ponownie pobrała w grudniu 1940 roku, a Rivera wprowadził się do domu w 1941 roku.

Kamienne skrzydło z lat czterdziestych

Około 1941 roku Rivera dobudował skrzydło wychodzące na ulicę Londres i zamykające dziedziniec. Zbudowane jest z lokalnej skały wulkanicznej inkrustowanej ceramicznymi wazonami, z tarasowym dachem zdobionym muszlami i lustrem. Pracownia i sypialnia Kahlo przeniosły się do tego skrzydła — dlatego pomieszczenia najbardziej z nią związane znajdują się na piętrze, a nie w starszej części domu. W 1946 roku architekt Juan O'Gorman przeprojektował wnętrza. Ciemny kamień kontrastuje ostro z niebieskimi ścianami, a w jednym z narożników dziedzińca ściana z czarnego kamienia wysadzana jest muszlami i glinianymi donicami wokół małej niebieskiej niszy. Rivera wykorzystałby ten sam kamień wulkaniczny na znacznie większą skalę w Anahuacalli.

Pracownia

Pracownia znajduje się na piętrze w kamiennym skrzydle – to jasne pomieszczenie, w którym Kahlo tworzyła w ostatnich latach życia. Jej sztaluga była prezentem od Nelsona Rockefellera, a przed nią stoi wózek inwalidzki, zwrócony w stronę niedokończonego portretu Stalina. To wnętrze pokazuje, jak wiele jej malarstwa powstawało blisko domu i blisko własnego ciała: wiele jej dzieł to autoportrety, a malowała przez długie okresy bólu. Można tu robić zdjęcia telefonem, bez lampy błyskowej, do użytku osobistego.

Sypialnie

Kahlo chorowała na polio w wieku sześciu lat, a w 1925 roku przeżyła wypadek autobusu, który złamał jej kręgosłup i przebił miednicę. Matka kazała zamontować lustro nad jej łóżkiem, a przez miesiące, gdy nie mogła się poruszać, zaczęła malować samą siebie. To łóżko z lustrem znajduje się dziś w jej sypialni. Kule, gorsety i leki dokumentują operacje i ból, które towarzyszyły jej do końca życia. Kahlo zmarła w tym domu 13 lipca 1954 roku, w wieku 47 lat. Urna z jej prochami spoczywa na komodzie pełniącej funkcję ołtarza, a poduszka na łóżku jest wyhaftowana słowami: nie zapomnij o mnie, moja miłości.

Ogród i piramida

Za domem ogród to spokojne miejsce na zakończenie zwiedzania. W latach czterdziestych XX wieku para zbudowała fontannę, sadzawkę lustrzaną i schodkową piramidę, by prezentować swoją kolekcję archeologiczną, a kamienny mur dzieli patio. Wśród roślin stoją rzeźby prekolumbijskie, a wśród nich bogini kukurydzy Chicomecóatl z bazaltu. Piramida jest pomalowana na czerwono, żółto i biało, a na jej kondygnacjach ustawiono eksponaty. Fotografowanie jest tu bezpłatne, więc to najlepsze miejsce na zdjęcia. Muzeum ma także kawiarnię na terenie posiadłości.

Czytaj dalej: Anahuacalli z Twoim biletem

Jak dom stał się muzeum

Kahlo i Rivera chcieli, aby dom był muzeum dla wszystkich Meksykanów. W 1957 roku Rivera ustanowił fundusz powierniczy, który zarządza nim do dziś – Fideicomiso de los Museos Diego Rivera y Frida Kahlo, z Banco de México jako powiernikiem. Muzeum otwarto w lipcu 1958 roku. Poeta i muzeograf Carlos Pellicer, przyjaciel pary, zaplanował ekspozycje tak, by zachować dom w niezmienionym stanie. Ponownie otwarto je w 1993 roku po krótkim zamknięciu, a prace konserwatorskie w latach 2009 i 2010 były częściowo finansowane przez rząd niemiecki. W 2004 roku w łazienkach i szafach domu odkryto tysiące dokumentów, fotografii, książek, sukienek, gorsetów i zabawek – największe znalezisko w historii muzeum.

Dla kogo to nie jest

Jeśli przyjeżdżasz głównie dla słynnych płócien Fridy Kahlo, zweryfikuj oczekiwania: niektóre jej prace są prezentowane, ale ten dom opowiada o wnętrzach, przedmiotach i codziennym życiu, a obrazy stanowią niewielką część tego, co zobaczysz. Osoby o ograniczonej mobilności powinny wiedzieć, że to stary dom, który zachowuje oryginalną architekturę, nawet mimo ramp i windy. Osoby nielubiące tłumów przekonają się, że w większość dni w pokojach jest tłoczno. A każdy, kto chce długo i spokojnie przyjrzeć się każdemu eksponatowi, może uznać godzinne zwiedzanie z limitem czasu za zbyt krótkie; zwiedzanie z przewodnikiem trwa dłużej.